wtorek, 20 września 2016

Normy (specyfikacje) techniczne dla przyrządów pomiarowych

Artykuł w budowie

Dość często zaopatrzeniowec, narzędziowec, metrolog lub kontroler jakości przy okazji zakupu, użytkownia, reklamowania, naprawiania, adiustowania, wzorcowania i sprawdzania lub złomowania przyrządu pomiarowego ma konieczność ustalenia normy (specyfikacji), z którą dany przyrząd jest, albo powinien być, albo był zgodny w przeszłości.

W powyższym wypadku nałatwiej jest sięgnać do archiwalnych ofert od dostawców i sprawdzić czy w treści oferty, albo w załącznikach (karta katalogowa, instrukcja obsługi) jest podany symbol normy lub innej specyfikacji. Jeśli nie można znaleźć archiwalnej oferty, wtedy warto wejśc na stronę internetową dostawcy i sprawdzić czy tam w opisie przyrządu jest podany symbol normy lub innej specyfikacji.  Powszechnie adresowana oferta internetowa ma dość często (w zleżności jednak od szczegółowych zastrzeżen dostawcy) moc oferty pisemnej adresowanej konkretnie.

Obecnie (lata 11-te XXI w.) do deklarowania oraz sprawdzania zgodności przyrządów pomiarowych ze specyfikacją używa się  najczęściej w Europie i Polsce, w obrocie rynkowym (w tej mniej wiecej kolejności ważnosci czy też ogólnego obeznania):
1) norm technicznych: międzynardowych ISO, międzynarodowych ASTM, kontynentalnych (regionalnych) EN, niemieckich krajowych DIN, chińskich krajowych GB i JJ, polskich krajowych PN, innych zagranicznych (ale w sensie krajowych), norm branżowych międzynardowych SAE, innych norm branżowych międzynarodowych, norm branżowych (sensu stricte, czyli z danych krajow, np. norm branżowych polskich BN) oraz norm zakładowych (polskich ZN, lub przedsiebiorców zagranicznych o dowolnych symbolach i numerach),
2) innych specyfikacji technicznych: zaleceń międzynardowych OIML, dokumentow normalizacyjnych o statusie niższym niż norma, wytwarzanym przez organizacje normalizacyjne, zaleceń międzynarodowych, regionalnych, krajowych i branżowych innych uznanych organizacji instytutów, centrów (normalizacyjnych, metrologicznych, akredytacyjnych), wytycznych technicznych WT, warunków technicznych WT, standardów technicznych ST, wytwarznych przez przedsiębiorców lub organizacje branżowe, które z własciwych sobie wolą ich nie nazywać normami zakładowymi i branżowymi, nieaktualne (lub aktulane) akty wydane przez organy metrologii prawnej (np. w Polsce: prezesa GUM lub ministra gospodarki) itp., itd.

Tyle jeśli chodzi o specyfikacje w obrocie rynkowym (obrót na zasadzie: "jak sobie pościelisz normą, tak się na tej normie wyśpisz sam i Twoi kontrahenci"). Natomiast w obrocie rynkowym kontrolowanym prawnie nie ma żadnej dowolności - funkcjonuje system rodem z ukazów carskich. Na szczęście - dla przeciętnego użytkownika przyrządów pomiarowych - prawnej kontroli metrologicznej na zasadzie tradycyjnej kontroli urzędowej (zatwierdzenie typu, legalizacja) lub prywatno-producenckiej oceny zgodności podlega tylko kilka rodzajów przyrządów pomiarowych. Przeciętny uzytkownik nie spotyka się nigdy ani z rtakimi przyrzadami a ni z potrzba ich legalizacji, dlatego słowo "leglaizacja" powonno zniknąćz  serc i umsylów, dla świetego spokoju.

Poniżej bardziej szczegołowe omówienie potrzeby znajomości symboli norm i innych specyfikacji w zależności od rodzaju działania z przyrządem pomiarowym.

ZAKUP







wtorek, 13 września 2016

Zapewnianie spójności pomiarowej przez laboratoria wzorcujące

Spójność pomiarowa - definicja wg słownika VIM:

"Właściwość wyniku pomiaru lub wzorca jednostki miary polegająca na tym, że można je powiązać z określonymi odniesieniami, na ogół z wzorcami państwowymi lub międzynarodowymi jednostki miary, za pośrednictwem nieprzerwanego łańcucha porównań, z których wszystkie mają określone niepewności."

Cytat z dokumentu DA-06 wydanie 4, opublikowanego przez Polskie Centrum Akredytcji (PCA) dn. 17.11.2011 r.:

"4.1 Źródła zapewnienia spójności pomiarowej

Wyposażenie pomiarowe (np. przyrządy pomiarowe, wzorce pomiarowe, układy pomiarowe,
wyposażenie badawcze spełniające funkcje pomiarowe) stosowane do wzorcowań/kalibracji, pomiarów, badań i inspekcji, mające istotny wpływ na niepewność pomiaru związaną z wynikami tych działań, powinno być wzorcowane przez krajowe instytucje metrologiczne - NMI (National Metrology Instytut), albo Instytuty Desygnowane - DI (Designated Istitutes) będące depozytariuszami wzorców państwowych, będące sygnatariuszami porozumienia CIPM MRA, albo przez laboratoria wzorcujące akredytowane przez sygnatariuszy porozumień EA MLA lub ILAC MRA.

Funkcję NMI w Polsce pełni Główny Urząd Miar (GUM). Adres internetowy GUM: www.gum.gov.pl. Instytutami Desygnowanymi, które utrzymują wzorce państwowe w Polsce, są: Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych (INTiBS - www.int.pan.wroc.pl) oraz Narodowe Centrum Badań Jądrowych - Ośrodek Radioizotopów POLATOM (POLATOM - www.polatom.pl).

(...)

Jeżeli Główny Urząd Miar, krajowe Instytuty Desygnowane oraz krajowe akredytowane
laboratoria wzorcujące nie mogą zapewnić spójności pomiarowej w danej dziedzinie (brak
stosownych odniesień), lub niewłaściwa jest wartość oczekiwana zdolności pomiarowej
CMC), źródłem spójności pomiarowej może być NMI lub DI innego kraju, będąca
sygnatariuszem CIPM MRA, lub też laboratoria wzorcujące akredytowane w tych
krajach, w których jednostka akredytująca jest sygnatariuszem porozumień EA MLA lub
ILAC MRA.

W przypadku gdy określone wyposażenie pomiarowe nie ma istotnego wpływu na wyniki
wzorcowań, badań lub innej formy prowadzonej oceny zgodności (np. inspekcji) -
organizacja stosująca wyposażenie powinna udokumentować merytorycznie analizę
zawierającą uzasadnienie przyjęcia założenia o braku istotnego wpływu, np. poprzez
określenie wartości składowych i ich analizę, opracowanego budżetu niepewności pomiarów, na podstawie przyjętego równania/modelu pomiaru.

Wzorce pomiarowe odniesienia akredytowanych laboratoriów powinny być wzorcowane
w laboratoriach NMI/DI o odpowiedniej zdolności pomiarowej CMC, zgodnej z wykazem
zawartym w bazie danych The BIPM Key Comparison Database (KCDB), albo w akredytowanych laboratoriach wzorcujących o odpowiedniej zdolności pomiarowej CMC
określonej w zakresie akredytacji, opublikowanym na stronie internetowej jednostki akredytującej dane laboratorium. 

Uwaga:
Certyfikat systemu zarządzania jakością wg ISO 9001 nie stanowi potwierdzenia kompetencji laboratorium do wykonywania wiarygodnych wzorcowań. Polskie Centrum Akredytacji nie uznaje w takim wypadku laboratorium za kompetentne do zapewnienia spójności pomiarowej wyników wzorcowań.

Jeżeli powiązanie z międzynarodowymi lub państwowymi wzorcami pomiarowymi lub
wzorcami pomiarowymi akredytowanych laboratoriów wzorcujących jest niemożliwe do
uzyskania lub nieracjonalne w konkretnym przypadku, to można zastosować uzgodnione
wzorce pomiarowe (lub procedury pomiarowe), jednoznacznie opisane i zaakceptowane
przez wszystkie zainteresowane strony.

Zapewnienie spójności pomiarowej w powyższych badaniach z zastosowaniem materiałów
odniesienia oraz szczepów odniesienia w ramach metody badawczej zostało określone w p.
4.4 niniejszego dokumentu. 

4.2 Potwierdzanie spójności pomiarowej
Wzorcowanie wyposażenia pomiarowego przez kompetentne organizacje określone
w punkcie 4.1, jest podstawą zapewnienia spójności pomiarowej.

Potwierdzeniem przeprowadzonego wzorcowania jest świadectwo wzorcowania.

PCA nie akceptuje świadectw legalizacji jako potwierdzenia spójności pomiarowej.

Świadectwa wzorcowania wydawane przez akredytowane laboratoria wzorcujące są
dowodem zachowania spójności pomiarowej pod warunkiem, że zawierają symbol
akredytacji, a wzorcowane przyrządy i parametry zawarte są w zakresie akredytacji.
Świadectwa wzorcowania wydane przez NMI/DI, zawierające symbol Międzynarodowego
Biura Miar - BIPM, są wystarczającym potwierdzeniem spójności pomiarowej. NMI/DI nie są
zobowiązane do stosowania symbolu BIPM w wydawanych świadectwach wzorcowania.
Wykaz NMI/DI - sygnatariuszy CIPM MRA przedstawiony jest w Załączniku C do bazy
danych The BIPM Key Comparison Database (KCDB)."


Powyżej cytowane wymagania PCA są adresowane do akredytowanych laboratoriów wzorcujących oraz do laboratoriów wzorcujących ubiegających się o akredytację.

Dokument DA-06 jest zaleceniem dobrowolnego stosowania, co oznacza jednocześnie, że nie jest aktem prawnym, ani załącznikiem do aktu prawnego. Niemniej jednak wywiera pośredni wpływ na politykę jakości u przedsiębiorców stosujących certyfikowane systemy zarządzania zgodne z normami jakościowymi ISO (tzw QMS ISO), np. ISO 9001. Dokument ten bowiem znają auditorzy zewnętrzni systemów zarządzania i częstokroć uznają go za jedno z kryterów oceny systemu. Dlatego jest właściwe, aby upowszechniać zapisy tego dokumentu w polskiej gospodarce.


R. Garbiec

środa, 7 września 2016

Czy ta suwmiarka przejdzie wzorcowanie?

    Pytanie postawione w tytule jest bezzasadne i ma wyłącznie podłoże historyczne. Podłoże to jest związane z dawną prawną kontrolą metrologiczną (zatwierdzeniem typu, legalizacją, uwierzytelnieniem), obejmujacą swego czasu większość rodzajów przyrządów pomiarowych używanych w Polsce. 
Obecnie prawnej kontroli metrologicznej podlega jedynie kilka-kilkanaście rodzajów przyrządów. 99 % Rodzajów przyrządów nie podlega żadnej obowiązkowej kontroli, natomiast mogą być one dobrowolnie wzorcowane. 
Wzorcowanie nie jest zezwolnieniem na używanie danego przyrządu do pomiarów. Jest to czynność wyznaczająca błędy wskazań danego przyrządu, natomiast ocena przydatności przyrządu do pomiarów pozostawiona jest użytkownikowi. 
Użytkownik może także zlecić zewnętrznemu laboratorium wzorcującemu wzorcowanie + sprawdzenie zgodności przyrządu z wymaganiami określonej specyfikacji (np. normy). Otrzymuje wtedy świadectwo wzorcowania z dodatkowym (opcjonalnym) punktem pod tytułem "zgodność z wymaganiami", a w nim orzeczenie zgodności lub niezgodności. Orzeczenie to jednak nie jest żadnym zezwoleniem ani zakazem, a tylko informacją. O dalszym losie przyrządu decyduje jak zwykle użytkownik.
Odpowiedź więc na tytułowe pytanie brzmi: ta i każda inna suwmiarka przejdzie wzorcowanie, pod warunkiem, że istnieje możliwość przeprowadzenia nią pomiaru wzorców i odczytania wskazań (nie jest to typowy złom suwmiarkowy). 
Przykładowo: Jeśli podczas wzorcowania suwmiarki cyfrowej 0-150 mm z rodzielczością 0.01 mm wyjdą błędy wskazań na poziomie +/- 0.5 mm, to nie ma to żadnego znaczenia dla laboratorium jakie to są błędy, ważne tylko żeby się je dało wyznaczyć. Suwmiarka taka otrzyma świadectwo wzorcowania z wynikami wzorcowania tak  jak i suwmiarka, w której wyznaczono błędy wskazań na poziomie +/- 0.02 czy +/- 0.03 mm (czyli dopuszczalne wg np. DIN 862).

R. Garbiec

wtorek, 9 sierpnia 2016

Płaskie i płasko-równoległe płytki interferenycjne do sprawdzania mikrometrów

Przez wiele dziesięcioleci dostępne były w sprzedaży produkowane w Polsce płaskie i płasko-równoległe płytki intereferecyjne, służące do sprawdzania powierzchni pomiarowych mikrometrów i innych drobnomierzy.
W 2015 r. ich produkcja została nieodwołalnie zakończona i w handlu dostępne są jedynie nie wyprzedane jeszcze zapsy magazynowe oraz płytki produkowane w innych krajach.

W Polsce produkowane były:
1) płaskie płytki interferencyjne (jedno- i dwustronne, o średnicach 45, 60, 80 i 100 mm, w klasach dokładności I i II) spełniające wymagania metrologiczne ustalone w Polskiej Normie PN-M-54602 oraz w zarządzeniu prezesa GUM nr 169 z 14.12.1995 r. (DzUMiP 1995 nr 30, poz . 166)
2) komplety 4-ech płasko-równoległych płytek interferencyjnych (symbole kompletów: PRP I, PRP II, PRP III; do mikrometrów o zakresach pomiarowych 0-25, 25-50 i 50-75 mm) spełniające wymagania metrologiczne ustalone w normie zakładowej PZO-WT/73 oraz w zarządzeniu prezesa GUM nr 171 z 14.12.1995 r. (DzUMiP 1995 nr 30, poz . 168).

Cechą wspólną produkowanych w innych krajach płaskich płytek interferencyjnych są charaktereystyki metrologiczne kawalifikujące je wyłącznie do klasy dokładności II wg PN & GUM oraz brak średnicy 100 mm.

Cecha wspólną produkowanych w innych krajach kompletów płasko-równoległych płytek interferencyjnych są inne grubości płytek dla poszczególnych zakresów pomiarowych mikrometrów niż to wynika z normy zakładowej PZO-WT/73.

R. Garbiec

środa, 3 sierpnia 2016

Pojedyncze kulki pomiarowe od fi 1 mm do fi 9 mm stopniowane co 0.5 mm

Informujemy Państwa, że w ofercie MATBOR Sp. z o.o. znajdują się pojedyńcze kulki pomiarowe od fi 1 mm do fi 9 mm, stopniowane co 0.5 mm. Wykonane są ze stali nierdzewnej (inox) w tolerancji średnicy +/- 3 um (+/- 0.003 mm).

Kulki pomiarowe służą do sprawdzania średnic otworów (podobnie jak wałeczki pomiarowe i sprawdziany tłoczkowe) oraz do sprawdzania średnic podziałowych gwintów.

Zapytania ofertowe prosimy kierować na adres: marketing@matbor.pl (R. Garbiec)

Zespół MATBOR

wtorek, 2 sierpnia 2016

Grubościomierz czujnikowy do tkanek miękkich (medycyna/ chirurgia)

Firma MATBOR Sp. z o.o. informuje, że oprócz wielu różnych typów grubościomierzy czujnikowych, posiadamy w ofercie także grubościomierz do tkanek miekkich (soft tissue), np. do pomiaru grubości ścianki żołądka, z odpowiednim naciskiem pomiarowym przewidzianym przez literaturę medyczną. 
Zapytania ofertowe prosimy kierować na adres: marketing@matbor.pl.

Zespół MATBOR

poniedziałek, 11 lipca 2016

Koniec marki HOREX

Informujemy, że  z dniem 1 lipca 2016 r. właściciel marki HOREX, to jest HELIOS-PREISSER GmbH, zniósł tą markę. Od tego dnia żadne przyrzady pomiarowe nie są już oznaczane marką HOREX i nie są publikowane żadne nowe katalogi lub broszury HOREX. Przyrządy pomiarowe marki HOREX dostępne są aktualnie tylko z zapasów magazynowych dystrybutorów (sprzedawców), w tym firmy MATBOR Sp. z o.o.

R. Garbiec