środa, 12 sierpnia 2015

Badanie twardości metali metodą Leeba - nowa norma ISO

MATBOR Sp. z o.o. informuje, że dnia 18 czerwca 2015 r. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna zatwierdziła 3-częściową normę ISO 16859-1, -2, -3 "Metallic materials - Leeb hardness test". Oznacza to, że metoda Leeba (odbicia sprężystego) osiągneła w badaniach twardości metali status równy metodom Rockwella, Brinella i Vickersa.

Do tej pory twardościomierz Leeba, opracowany w 1975 r. przez Szwajcara Dietmara Leeba i znormalizowany wcześniej normami ASTM A956 oraz DIN 50156-1, -2, -3, był traktowany głównie jako twardościomierz pośredni-kalkulator konwersyjny. Oznacza to, że badano nim twardość metali uzyskując wartości w skali Leeba (HL), ale nie brano ich pod uwagę, nastawiając w menu automatyczną konwersję na skale Rockwella (HRA, HRB, HRC), Brinella (HB) czy Vickersa (HV).

Aktualnie wartości twardości w skali Leeba (HL), najcześciej z użyciem uniwersalnej głowicy uderzeniowej typu D (skala HLD), będa mogły być wpisywane bezpośrednio do specyfikacji wyrobów, bez potrzeby ich konwersji na skale innych metod. Metoda Leeba będzie mogła być także używana do rozjemczych lub sądowych badań twardości, podobnie jak dotychczas metody Rockwella, Brinella czy Vickersa. Oznacza to także, że okresowe wzorcowanie twardościomierzy Leeba w laboratoriach wzorcujących będzie się musiało obywać na co najmniej 3 certyfikowanych wzorcach twardości Leeba D (HLD) o różnej twardości, a nie na wzorcach twardości skal konwertowanych (Rockwella, Brinella czy Vickersa). Wzorcowanie na wzorcach twardości skal konwertowanych, powinno mieć jedynie status opcji na życzenie klienta.

Według harmonogramu prac PKN wyżej wymieniona norma ISO zostanie opublikowana jako Polska Norma PN-EN ISO 16859-1, -2, -3 w angielskiej wersji językowej, w kwietniu 2016 r. Niezależnie jednak od czasu jej wprowadzenia do zbioru PN można się spodziewać już teraz powływania się na nią w umowach między kontrahentami, ktore to powłołania będza czyniły z tej normy dobrowolnej normę obowiązkową między stronami.

Jakie są kożyści z tej normy dla "Kowalskiego"?
Aktualnie przenośne ze swej istoty twardościomierze Leeba są stosowane w przedsiębiorstwach i warsztatach znacznie bardziej powszechnie niż twardościomierze stacjonarne Rockwella, Brinella i Vickersa i można je nabyć tanio, ze zwględu na masową ich produkcję przez rożne firmy, głównie chińskie. Dlatego też twardościomierz Leeba jest przyrządem na każdą kieszeń. Skoro zaś może go kupić każdy, to nowa norma ISO umożliwia temu "każdemu" autorytatywne stwierdzenie twardości wyrobu badanego w skali HLD, bez potrzeby potwierdzania swoich ustaleń na twardościomierzu stacjonarnym innej znormalizowanej metody. Należy jednak pamiętać, aby wynik badania raportować w skali HLD, a nie w skali konwertowanej. Tzn, np., że dany element ze stali niestopowej hartowanej ma twardość 776 HLD. Jeśli natomiast podamy wynik badania w skali automatycznie konwertowanej, np. HRC, to nasze badanie może nie być uznane przez kontrahenta za miarodajne, gdyż wystąpił proces konwersji obarczony ze swej natury swoistym błędem i niepewnością i może być wymagane potwierdzenie badania na stacjonarnym twardościomierzu Rockwella (czyli metodą zgodną ze skalą HRC), co wygeneruje dodatkowe koszty. Wpisując zaś wynik badania w postaci przykładowej 776 HLD nie musimy się martwić, że ktoś nam go podważy ze względu na "nieodpowiednią metodę i skalę". Oczywiście przy tym wszystkim należy pamiętąć o rzeczy podstawowej: każdy przyrząd pomiarowy, w tym każdy twardościomierz powinien być okresowo wzorcowany i posiadać świadectwo wzorcowania nie starsze niż 1-2 lata, a przed każdym dniem pomiarowym lub każdą serią pomiarów sprawdzany na dostępnym wzorcu twardości (zwykle producenci dołączają do twardościomierza jeden wzorzec o twardości w okolicach 800 HLD).

MATBOR Sp. z o.o. posiada w ofercie sprzedaży twardościomierze Leeba oraz oferuje usługi ich wzorcowania. E-mail kontaktowy: marketing@matbor.pl.

Z ostatniej chwili
W dniach od 4 do 14 grudnia 2015 r. - a więc 4 mięsiące przed zakładanym terminem - Polski Komitet Normalizacyjny opublikował trzyczęściową Polską Normę PN-EN ISO 16859-1, 2-, 3. Norma ta jest dostępna w sprzedaży (jako trzy osobne normy-części) w sklepie internetowym PKN. Niestety została ona opublikowana w języku angielskim, co może być utrudnieniem dla części użytkowników. Zawsze jednak można oddać taką normę do tłumaczenia do jednego z biur tłumaczeń technicznych.

 Oprac.: R. Garbiec, technika@matbor.pl
Autor: o
Etykiety: , , ,

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Subskrybuj: Komentarze do posta (Atom)