Dlaczego bada się twardość drewna? Ponieważ ma ona wyraźny związek z gęstością właściwą, wytrzymałością na ściskanie podłużne oraz odpornością na ścieranie i inne uszkodzenia powierzchni.
Na świecie są wykorzystywane najpowszechniej dwie metody pomiaru twardości drewna - Janki i Brinella. Istnieje też metoda Bugsena (wbijanie igieł młotkiem), znana obecnie jako metoda sklerometru Schmidta do drewna, oraz mało jak na razie wykorzystywana metoda durometru Shore'a D.
Metoda Janki (opracowana w USA w 1906 r. przez austriackiego emigranta Gabriela Jankę) jest najbardziej popularna w Stanach Zjednoczonych i określona normą ASTM D134.
Natomiast w Europie i w Polsce najczęściej wykonuje się badanie twardości drewna sposobem Brinella (Brinella-Moratha).
W 1932 r. Edgar Morath z Berlina zaproponował, aby do pomiaru twardości użyć opracowanego w Szwecji w 1900 r. testu twardości Brinella (dr Johan August Brinell). Propozycja ta została uwzględniona w prowizorycznej normie niemieckiej DIN DVM C3011 z 1934 r. Wg propozycji Moratha używa się wgłębnika kulkowego stalowego o średnicy 10 mm oraz trzech rodzajów sił obciążających: 10 kG (ok. 98 N) – dla drewna o niskiej gęstości, 50 kG (ok. 490 N) – do drewna o średniej gęstości i 100 kG (ok. 981 N) do drewna o wysokiej gęstości. Europejska norma PN-EN 1534 dotycząca badania twardości drewna podłogowego zaleca użycie siły obciążającej 1 kN (1000 N, ok. 102 kG). Jest to nieznaczna reforma skali HBS 10/100 wg Moratha i DIN DVM C3011.
W celu uwydatnienia granic odcisku na powierzchni drewna (do późniejszego pomiaru średnicy) - kulkę pokrywa się warstwą sadzy.
Na świecie są wykorzystywane najpowszechniej dwie metody pomiaru twardości drewna - Janki i Brinella. Istnieje też metoda Bugsena (wbijanie igieł młotkiem), znana obecnie jako metoda sklerometru Schmidta do drewna, oraz mało jak na razie wykorzystywana metoda durometru Shore'a D.
Metoda Janki (opracowana w USA w 1906 r. przez austriackiego emigranta Gabriela Jankę) jest najbardziej popularna w Stanach Zjednoczonych i określona normą ASTM D134.
Natomiast w Europie i w Polsce najczęściej wykonuje się badanie twardości drewna sposobem Brinella (Brinella-Moratha).
W 1932 r. Edgar Morath z Berlina zaproponował, aby do pomiaru twardości użyć opracowanego w Szwecji w 1900 r. testu twardości Brinella (dr Johan August Brinell). Propozycja ta została uwzględniona w prowizorycznej normie niemieckiej DIN DVM C3011 z 1934 r. Wg propozycji Moratha używa się wgłębnika kulkowego stalowego o średnicy 10 mm oraz trzech rodzajów sił obciążających: 10 kG (ok. 98 N) – dla drewna o niskiej gęstości, 50 kG (ok. 490 N) – do drewna o średniej gęstości i 100 kG (ok. 981 N) do drewna o wysokiej gęstości. Europejska norma PN-EN 1534 dotycząca badania twardości drewna podłogowego zaleca użycie siły obciążającej 1 kN (1000 N, ok. 102 kG). Jest to nieznaczna reforma skali HBS 10/100 wg Moratha i DIN DVM C3011.
W celu uwydatnienia granic odcisku na powierzchni drewna (do późniejszego pomiaru średnicy) - kulkę pokrywa się warstwą sadzy.
Posiadamy w ofercie własnego pomysłu tani, eksperymentalny zestaw do pomiaru twardości drewna metodą Brinella-Moratha wg DIN DVM C3011 oraz PN-EN 1534. Zestaw składa się z siłomierza cyfrowego, wgłębnika kulkowego ze stali hartowanej fi 10 mm, ręcznego statywu operacyjnego i lupy do odcisków Brinella. Zestaw ten nie był jednak jeszcze sprawdzony w praktyce.
Do badania twardości drewna sposobem Brinella-Moratha można wykorzystać specjalne modele twardościomierzy Brinella, mające nietypową możliwość zadawania obciążeń 10, 50 i 100 kG. Do badania twardości twardego drewna w skali HB 10/100 można też wykorzystać niektóre twardościomierze uniwersalne (Brinella-Rockwella-Vickersa lub Brinella-Vickersa), stosując nietypowy dla nich wgłębnik kulkowy Brinella fi 10 mm oraz Rockwellowską siłę obciążająca 100 kG.
Oferujemy także sklerometr (młotek) Schmidta do drewna (zwłaszcza zabytkowego) wraz z przyrządem czujnikowym i zestawem igieł penetracyjnych (nowa wersja metody Bugsena).
Najtańszą i najprostszą metodą pomiaru twardości drewna jest metoda z użyciem twardościomierza (durometru) Shore'a typu D. Niektórzy piszą w internecie, że używają z powodzeniem tego twardościomierza. Jeden z internautów podaje: drewno letnie ok. 10 ShD (Shore D), drewno sprężyste ok. 25 ShD, wysuszone drewno hebanowe ok. 90 ShD. Również czołowy amerykański producent twardościomierzy Shore'a wymienia drewno wśród materiałów mogących być badanymi przy użyciu twardościomierza typu D.
Oprac. R. Garbiec, 2015-2017
Do badania twardości drewna sposobem Brinella-Moratha można wykorzystać specjalne modele twardościomierzy Brinella, mające nietypową możliwość zadawania obciążeń 10, 50 i 100 kG. Do badania twardości twardego drewna w skali HB 10/100 można też wykorzystać niektóre twardościomierze uniwersalne (Brinella-Rockwella-Vickersa lub Brinella-Vickersa), stosując nietypowy dla nich wgłębnik kulkowy Brinella fi 10 mm oraz Rockwellowską siłę obciążająca 100 kG.
Oferujemy także sklerometr (młotek) Schmidta do drewna (zwłaszcza zabytkowego) wraz z przyrządem czujnikowym i zestawem igieł penetracyjnych (nowa wersja metody Bugsena).
Najtańszą i najprostszą metodą pomiaru twardości drewna jest metoda z użyciem twardościomierza (durometru) Shore'a typu D. Niektórzy piszą w internecie, że używają z powodzeniem tego twardościomierza. Jeden z internautów podaje: drewno letnie ok. 10 ShD (Shore D), drewno sprężyste ok. 25 ShD, wysuszone drewno hebanowe ok. 90 ShD. Również czołowy amerykański producent twardościomierzy Shore'a wymienia drewno wśród materiałów mogących być badanymi przy użyciu twardościomierza typu D.
Zalecamy, aby operator wykonujący badania twardości drewna metodą Brinella-Moratha korzystał przynajmniej z części postanowień normy PN-EN 1534. Jest ona do zakupu - w wersji starszej polskiej i nowszej angielskiej - w sklepie internetowym PKN.
Ważne: w celu miarodajnego porównywania ze sobą twardości różnych próbek drewna z zastosowaniem jakiejkolwiek metody, konieczne jest, aby próbki te miały jednakową wilgotność oraz jednakowy kierunkowy układ włókien na przygotowanej powierzchni pomiarowej.
Ważne: w celu miarodajnego porównywania ze sobą twardości różnych próbek drewna z zastosowaniem jakiejkolwiek metody, konieczne jest, aby próbki te miały jednakową wilgotność oraz jednakowy kierunkowy układ włókien na przygotowanej powierzchni pomiarowej.
 |
| Tablica średnich wartości wilgotnościowej stabilności wymiarowej (kolor brązowy) i twardości HB (kolor czerwony) wybranych gatunków drewna. |
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz